Europejska Federacja Związków Zawodowych Przemysłu Spożywczego, Rolnictwa i Turystyki (EFFAT) oraz Europejska Federacja Pracowników Transportu (ETF), wraz ze swoimi organizacjami członkowskimi, wystosowały wspólny apel o pilne działania na rzecz zakończenia nadużyć i dumpingu socjalnego w sektorze dostaw żywności. Związki zawodowe alarmują, że mimo zbliżającego się terminu wdrożenia dyrektywy o pracy platformowej, warunki pracy wielu kurierów w Europie nadal ulegają pogorszeniu – szczególnie w zakresie wynagrodzeń, bezpieczeństwa zatrudnienia oraz ochrony socjalnej.
Poniżej publikujemy treść apelu EFFAT i ETF, skierowanego do instytucji Unii Europejskiej oraz rządów krajowych, wzywającego do zdecydowanych działań na rzecz równego traktowania pracowników, ograniczenia fikcyjnego samozatrudnienia oraz wzmocnienia rokowań zbiorowych w tym sektorze.
EFFAT i ETF wraz z organizacjami członkowskimi wzywają do natychmiastowych działań w celu położenia kresu nadużyciom i dumpingowi socjalnemu w sektorze dostaw żywności
Związki zawodowe zrzeszone w EFFAT i ETF, reprezentujące pracowników sektora dostaw żywności w całej Europie, zorganizowały spotkanie koordynacyjne w celu omówienia alarmującej sytuacji, z jaką mierzą się pracownicy tego sektora.
Pomimo faktu, że zbliża się termin transpozycji dyrektywy o pracy platformowej (grudzień 2026 r.), nadużycia i wyzysk pozostają powszechne, a sektor doświadcza drastycznego pogorszenia sytuacji na najniższym poziomie, jeśli chodzi o wynagrodzenia i prawa pracownicze. Ta skomplikowana sytuacja jest w dużej mierze wynikiem nieprzejrzystych praktyk biznesowych i rekrutacyjnych, w tym fikcyjnego samozatrudnienia, nielegalnego pośrednictwa pracy oraz wyzyskujących form zatrudniania i podzlecania. W konsekwencji pracownicy dostaw żywności zmagają się z ubóstwem pracujących, powszechną niepewnością zatrudnienia, nieewidencjonowanym czasem pracy oraz poważnymi zagrożeniami dla zdrowia i bezpieczeństwa.
Dowody pokazują, że niektóre firmy z sektora dostaw żywności obniżają koszty i unikają odpowiedzialności pracodawcy poprzez dumping w zakresie rokowań zbiorowych oraz wykorzystywanie luk prawnych w ustawodawstwie krajowym. W niektórych przypadkach, nawet gdy istnieją solidne ramy prawne, egzekwowanie przepisów pozostaje słabe, a firmy wolą płacić znaczne kary finansowe, zamiast przestrzegać obowiązujących norm prawa pracy.
Powszechne nadużycia prowadzą do nieuczciwej konkurencji i nierównego traktowania, podważając pozycję nielicznych firm, które stosują bezpośrednie formy zatrudnienia. W rezultacie nawet te przedsiębiorstwa, które przestrzegają obowiązujących standardów pracy i układów zbiorowych, są zmuszane do przyjmowania wyzyskujących praktyk, aby pozostać konkurencyjne.
Przykładem jest Just Eat Takeaway, jedna z nielicznych firm w sektorze, która w dużej mierze zatrudnia kurierów bezpośrednio. Firma ta niedawno zdecydowała się przejść na alternatywne modele w niektórych krajach, wprowadzając fikcyjne samozatrudnienie w Austrii oraz outsourcing i podzlecanie usług firmom logistycznym w Niemczech. Zmiany te mają drastyczne konsekwencje dla pracowników – wielu z nich doświadcza rażąco niskich płac, praktyk gangmasterskich, niepewności zatrudnienia, a nawet masowych zwolnień. Taka sytuacja nie jest dłużej do utrzymania i wymaga pilnych działań.
Dlatego EFFAT i ETF, wraz ze swoimi organizacjami członkowskimi:
Wyrażają pełną solidarność i wsparcie dla wszystkich pracowników sektora dostaw żywności oraz ich związków zawodowych, którzy zostali zwolnieni lub doświadczyli pogorszenia warunków pracy w wyniku decyzji korporacyjnych polegających na wdrażaniu wyzyskujących modeli biznesowych, takich jak fikcyjne samozatrudnienie czy praktyki zatrudniania i podzlecania.
Wzywają instytucje Unii Europejskiej oraz rządy krajowe do pilnego usunięcia luk prawnych poprzez skuteczniejszą regulację sektora, przywrócenie równego traktowania oraz zapewnienie równych warunków konkurencji. Kluczowe jest szybkie i adekwatne wdrożenie dyrektywy o pracy platformowej z 2024 r., która ma na celu zwalczanie fikcyjnego samozatrudnienia (art. 5) oraz ustanowienie odpowiedzialności w przypadkach nadużyć związanych z podzlecaniem (art. 3).
Wzywają Komisję Europejską do pilnego zaproponowania dyrektywy ograniczającej podzlecanie, przeciwdziałającej praktykom gangmasterskim. Niezbędne jest promowanie bezpośredniego zatrudnienia w sektorze, w tym zakaz powierzania kluczowych działań podstawowych podmiotom zewnętrznym oraz wprowadzenie systemu wspólnej i solidarnej odpowiedzialności.
Wzywają rządy krajowe do promowania branżowych układów zbiorowych w sektorze oraz do przeciwdziałania wszelkim próbom podważania pozycji najbardziej reprezentatywnych związków zawodowych poprzez tzw. „żółte” układy zbiorowe.
Oryginalny dokument, poniżej:
