19 czerwca 2026 roku odbyło się pierwsze, otwierające spotkanie projektu EAGLE („Empowering Agri-food Governance Through Labour and Ethics”), realizowanego przez FAI CISL wraz z partnerami europejskimi. Jednym z nich jest Sekretariat Przemysłu Spożywczego i Rolnictwa NSZZ „S”. Spotkanie zostało zorganizowane w formule hybrydowej.
Głównym przesłaniem inauguracji projektu była potrzeba aktywnego udziału organizacji związkowych w procesie transformacji technologicznej sektora rolno-spożywczego. Rozwój sztucznej inteligencji (AI), automatyzacji oraz cyfrowych narzędzi zarządzania produkcją coraz mocniej wpływa na sposób wykonywania pracy. Dlatego – jak podkreślano podczas spotkania – pracownicy i ich przedstawiciele nie mogą być jedynie odbiorcami zmian, ale muszą współuczestniczyć w ich planowaniu i wdrażaniu.
Podczas spotkania przedstawiono założenia projektu EAGLE oraz zaplanowane działania obejmujące m.in. badania, analizę dobrych praktyk, warsztaty eksperckie oraz opracowanie rekomendacji dotyczących odpowiedzialnego zarządzania zmianami w sektorze rolno-spożywczym.
Sztuczna inteligencja – szanse i wyzwania dla pracowników sektora rolno-spożywczego
Sztuczna inteligencja może przynieść wiele korzyści: poprawę bezpieczeństwa pracy, większą efektywność produkcji, lepsze planowanie procesów oraz ograniczenie najbardziej obciążających fizycznie zadań. Jednocześnie jej wdrażanie rodzi ważne pytania społeczne i pracownicze. Wśród najważniejszych wyzwań można wskazać:
1. Zmiana charakteru pracy i potrzeba nowych kompetencji
AI będzie zmieniać zakres wielu stanowisk pracy – część zadań może zostać zautomatyzowana, a pracownicy będą musieli korzystać z nowych narzędzi cyfrowych. Kluczowe znaczenie będą miały szkolenia i dostęp do podnoszenia kwalifikacji, aby transformacja technologiczna nie prowadziła do wykluczenia części pracowników.
2. Ochrona miejsc pracy i sprawiedliwa transformacja
Automatyzacja może poprawić konkurencyjność przedsiębiorstw, ale jednocześnie wymaga odpowiedzialnego podejścia do kwestii zatrudnienia. Związki zawodowe powinny uczestniczyć w rozmowach dotyczących tego, gdzie i w jaki sposób technologie są wdrażane, aby rozwój AI odbywał się z poszanowaniem praw pracowniczych.
3. Przejrzystość decyzji podejmowanych przez systemy AI
Coraz częściej algorytmy mogą wspierać zarządzanie personelem, organizację pracy czy ocenę wydajności. Ważne jest, aby pracownicy wiedzieli, w jaki sposób takie systemy działają i jakie kryteria stosują. Decyzje mające wpływ na sytuację zawodową człowieka nie powinny być pozostawione wyłącznie automatycznym mechanizmom.
4. Bezpieczeństwo danych i warunki pracy w cyfrowym środowisku
Wykorzystanie AI oznacza gromadzenie i analizowanie dużej ilości danych. Konieczne jest zapewnienie odpowiedniej ochrony informacji oraz jasnych zasad korzystania z technologii w miejscu pracy. Transformacja cyfrowa powinna służyć człowiekowi, a nie prowadzić do nadmiernej kontroli pracowników.
Projekt EAGLE wpisuje się w europejską debatę o tym, jak rozwijać nowe technologie w sposób odpowiedzialny i zgodny z zasadami dialogu społecznego. Doświadczenia pracowników i organizacji związkowych są niezbędne, aby sztuczna inteligencja stała się narzędziem wspierającym rozwój sektora rolno-spożywczego, a nie źródłem nowych nierówności. Jednocześnie skuteczny udział związków zawodowych w procesie transformacji cyfrowej wymaga budowania kompetencji i wiedzy po stronie organizacji reprezentujących pracowników. Dlatego jednym z ważnych elementów projektu jest wzmacnianie zdolności organizacji związkowych zaangażowanych w EAGLE, w tym naszego Sekretariatu, do rozumienia wyzwań związanych z AI, prowadzenia dialogu z pracodawcami oraz aktywnego uczestniczenia w tworzeniu zasad odpowiedzialnego wdrażania nowych technologii w miejscu pracy.
